पत्रकार-मच्छिंद्र करे
मा. पोलीस अधीक्षक संदीप सिंह गिल यांची गणेशोत्सव मंडळांना स्पष्ट सूचना
“उत्सवाला पोलीस प्रशासनाचे पूर्ण सहकार्य; मात्र ध्वनीप्रदूषण, कायद्याचे उल्लंघन आणि नागरिकांना त्रास देणाऱ्या DJ बाबत कोणतीही तडजोड नाही”
बारामती शहर व तालुक्यात आगामी दहीहंडी व गणेशोत्सव शांततामय, सुरक्षित, शिस्तबद्ध आणि उत्साहपूर्ण वातावरणात पार पडावा, गणेशोत्सव मंडळांच्या अडचणी प्रशासनापर्यंत थेट पोहोचाव्यात तसेच विविध शासकीय विभाग आणि उत्सव मंडळांमध्ये प्रभावी समन्वय निर्माण व्हावा, या उद्देशाने दिनांक ३१ ऑगस्ट २०२६ रोजी कविवर्य मोरोपंत हॉल, बारामती येथे भव्य समन्वय व मार्गदर्शन बैठकीचे आयोजन करण्यात आले.
सदर बैठकीस बारामती शहर पोलीस स्टेशन, बारामती तालुका पोलीस स्टेशन, वडगाव निंबाळकर पोलीस स्टेशन, सुपा पोलीस स्टेशन आणि माळेगाव पोलीस स्टेशन हद्दीतील दहीहंडी मंडळे व सार्वजनिक गणेशोत्सव मंडळांचे सुमारे ३०० ते ४०० अध्यक्ष, पदाधिकारी आणि प्रमुख कार्यकर्ते मोठ्या संख्येने उपस्थित होते.
या बैठकीस मा. पोलीस अधीक्षक, पुणे ग्रामीण श्री. संदीप सिंह गिल, अपर पोलीस अधीक्षक श्री. गणेश बिरादार, उपविभागीय पोलीस अधिकारी श्री. चैतन्य कदम, उपविभागीय अधिकारी/प्रांत अधिकारी श्री. दिघे, तहसीलदार श्री. रावडे, माळेगाव पोलीस स्टेशनचे सहाय्यक पोलीस निरीक्षक श्री. संकपाळ, सुपा पोलीस स्टेशनचे सहाय्यक पोलीस निरीक्षक श्री. शशिकांत शेळके, वडगाव निंबाळकर पोलीस स्टेशनचे प्रभारी सहाय्यक पोलीस निरीक्षक श्री. जीवन मोहिते, बारामती नगरपरिषदेचे नगराध्यक्ष श्री. सचिन सातव तसेच सार्वजनिक बांधकाम विभाग, नगरपरिषद व इतर संबंधित विभागांचे अधिकारी एकाच मंचावर उपस्थित होते.
मंडळांच्या अडचणी थेट प्रशासनासमोर
बैठकीत विविध गणेशोत्सव मंडळांच्या अध्यक्ष व पदाधिकाऱ्यांना आपल्या समस्या व सूचना थेट प्रशासनासमोर मांडण्याची संधी देण्यात आली. गणेशमूर्ती आगमन व विसर्जन मिरवणुकीच्या मार्गावरील झाडांच्या वाढलेल्या फांद्या, रस्त्यावरील स्पीड ब्रेकर व उंचवटे, विद्युत तारा, मार्गातील इतर अडथळे, वाहतूक नियोजन, मंडप व्यवस्था तसेच DJ व ध्वनीव्यवस्थेबाबतचे प्रश्न मंडळांच्या पदाधिकाऱ्यांनी मांडले.
गणेशोत्सवाच्या काळात प्रत्यक्षात येणाऱ्या अडचणी उत्सव सुरू होण्यापूर्वीच दूर व्हाव्यात, यासाठी संबंधित शासकीय विभागांनी समन्वयाने कार्यवाही करावी, अशी अपेक्षा मंडळांकडून व्यक्त करण्यात आली.
यावर उपस्थित सर्व संबंधित विभागांच्या अधिकाऱ्यांनी समस्या गांभीर्याने घेत, त्यांच्या अखत्यारितील अडचणी प्राधान्याने सोडविण्यासाठी आवश्यक ती कार्यवाही करण्याचे आश्वासन दिले.
बारामती नगरपरिषदेच्या वतीने नगराध्यक्ष श्री. सचिन सातव यांनी गणेशोत्सव मंडळांना आवश्यक ते सर्व प्रशासकीय सहकार्य देण्यात येईल तसेच नगरपरिषदेशी संबंधित समस्या निदर्शनास आणून दिल्यास त्या शक्य तितक्या तातडीने दूर करण्यासाठी कार्यवाही करण्यात येईल, असे स्पष्ट केले.
DJ बाबत मात्र पोलीस अधीक्षकांची अत्यंत स्पष्ट आणि कठोर भूमिका
बैठकीतील सर्वांत महत्त्वाचा मुद्दा ठरला तो DJ, मोठ्या क्षमतेच्या साऊंड सिस्टीम आणि ध्वनीप्रदूषणाचा.
मा. पोलीस अधीक्षक श्री. संदीप सिंह गिल यांनी याबाबत अत्यंत स्पष्ट शब्दांत भूमिका मांडत सांगितले की, गणेशोत्सव हा आनंदाचा, भक्तीचा आणि सामाजिक एकोप्याचा उत्सव आहे. उत्सव साजरा करण्यासाठी पोलीस प्रशासन मंडळांच्या पाठीशी पूर्णपणे उभे राहील; मात्र उत्सवाच्या नावाखाली कर्णकर्कश आवाज करून महिला, लहान मुले, ज्येष्ठ नागरिक, रुग्ण आणि सर्वसामान्य नागरिकांना त्रास देण्याचा कोणालाही अधिकार नाही.
नागरिकांच्या आरोग्याशी कोणतीही तडजोड केली जाणार नाही आणि ध्वनीप्रदूषणाच्या कायद्याच्या अंमलबजावणीत कोणताही कॉम्प्रमाईज होणार नाही, असा स्पष्ट संदेश त्यांनी आयोजक मंडळे, DJ चालक आणि DJ मालकांना दिला.
“आवाज किती आहे हे अंदाजाने नाही, यंत्राने ठरणार”
गणेशोत्सवाच्या काळात ध्वनीमर्यादांचे उल्लंघन होत असल्याचे निदर्शनास आल्यास संबंधित ठिकाणी ध्वनीमापक यंत्रांच्या माध्यमातून आवाजाची प्रत्यक्ष मोजणी करण्यात येणार असल्याचे मा. पोलीस अधीक्षकांनी स्पष्ट केले.
एखाद्या व्यक्तीच्या तक्रारीवर किंवा अंदाजावर कारवाई न करता, उपलब्ध तांत्रिक साधनांच्या मदतीने ध्वनीपातळीची नोंद घेऊन त्या त्या क्षेत्रासाठी कायद्याने निर्धारित केलेल्या अनुज्ञेय ध्वनीमर्यादांचे उल्लंघन आढळल्यास पुराव्यावर आधारित कायदेशीर कार्यवाही करण्यात येणार आहे.
आवश्यकतेनुसार एकापेक्षा अधिक ध्वनीमापक यंत्रांचा वापर करून नोंदी घेण्यात येतील. न्यायालयीन निर्देश, Noise Pollution (Regulation and Control) Rules तसेच सक्षम प्राधिकरणाने घालून दिलेल्या अटींचे काटेकोर पालन केले जाईल.
“मोठा DJ म्हणजे मोठा उत्सव नव्हे”
DJ च्या अतितीव्र आवाजाचे परिणाम उपस्थित पदाधिकाऱ्यांना समजावून सांगताना मा. पोलीस अधीक्षकांनी विशेषतः महिला, लहान मुले, ज्येष्ठ नागरिक, रुग्ण आणि हृदयविकार अथवा इतर आजारांनी त्रस्त असलेल्या नागरिकांना होणाऱ्या त्रासाकडे लक्ष वेधले.
अतितीव्र आवाजामुळे श्रवणशक्तीवर परिणाम होणे, डोकेदुखी, चिडचिड, मानसिक ताण वाढणे तसेच रुग्ण व ज्येष्ठ नागरिकांना गंभीर त्रास होण्याची शक्यता असते. त्याचप्रमाणे प्रचंड आवाजामुळे मिरवणुकीत पोलीस अथवा स्वयंसेवकांकडून दिल्या जाणाऱ्या आपत्कालीन सूचना ऐकू न आल्यास गर्दी व्यवस्थापनातही अडथळा निर्माण होऊ शकतो.
DJ च्या आवाजाची मंडळा-मंडळांमध्ये स्पर्धा निर्माण होणे, रस्त्यावर मोठी DJ वाहने उभी राहिल्याने वाहतूक कोंडी होणे तसेच गर्दीत धक्काबुक्की किंवा अनुचित प्रकार घडण्याची शक्यता लक्षात घेता प्रत्येक मंडळाने स्वतःहून जबाबदारी स्वीकारावी, असे आवाहन करण्यात आले.
DJ चालक-मालक आणि आयोजकांनी नियम आधी समजून घ्यावेत
मा. पोलीस अधीक्षकांनी स्पष्ट केले की, “परवानगी घेतली म्हणजे अमर्याद आवाज करण्याची परवानगी मिळाली” असा गैरसमज कोणीही करून घेऊ नये.
ध्वनिक्षेपकाची परवानगी, त्यातील अटी, वेळेची मर्यादा, परिसराच्या वर्गवारीनुसार लागू असलेली ध्वनीमर्यादा तसेच न्यायालयीन आदेश यांचे पालन प्रत्येक आयोजक, DJ मालक आणि DJ चालकावर बंधनकारक आहे.
उल्लंघन आढळल्यास संबंधित व्यक्ती कोण आहे, मंडळ किती मोठे आहे किंवा त्याचा प्रभाव किती आहे याचा विचार न करता कायद्याप्रमाणे समान आणि निष्पक्ष कार्यवाही केली जाईल, असा ठाम संदेश देण्यात आला.
कायदा पाळून उत्सव साजरा करणाऱ्या प्रत्येक मंडळाला पोलीस प्रशासनाचे पूर्ण सहकार्य राहील; परंतु जाणूनबुजून नियम मोडणाऱ्यांनी कारवाई होणार नाही अशा भ्रमात राहू नये, असेही स्पष्ट करण्यात आले.
“गणरायाच्या भक्तीचा आवाज असावा, नागरिकांच्या त्रासाचा नाही”
मा. पोलीस अधीक्षकांच्या मार्गदर्शनाचा केंद्रबिंदू दंडात्मक कारवाईपेक्षा जबाबदार उत्सव संस्कृती निर्माण करणे हा होता.
गणेशोत्सवामध्ये आरती, भजन, अभंग, ढोल-ताशा, लेझीम, सांस्कृतिक व सामाजिक प्रबोधनाचे कार्यक्रम यांना प्राधान्य देऊन पारंपरिक उत्सवाची ओळख जपावी. केवळ मोठ्या आवाजाला प्रतिष्ठेचे किंवा मंडळाच्या मोठेपणाचे प्रतीक बनवू नये, असे आवाहन करण्यात आले.
पर्यावरणपूरक गणेशोत्सव, महिला सुरक्षा, सायबर जनजागृती, व्यसनमुक्ती, वाहतूक शिस्त, रक्तदान, राष्ट्रीय एकात्मता आणि सामाजिक प्रबोधनासारख्या उपक्रमांमधून मंडळांनी समाजापुढे आदर्श निर्माण करावा, अशी अपेक्षाही व्यक्त करण्यात आली.
स्थापना ते विसर्जनपर्यंत सुरक्षिततेला सर्वोच्च प्राधान्य
बैठकीत सार्वजनिक गणेशोत्सव मंडळांना मंडप उभारणी, विद्युत सुरक्षा, अग्निशमन व्यवस्था, CCTV, स्वयंसेवक नियुक्ती, महिलांची व बालकांची सुरक्षा, गर्दी व्यवस्थापन, पार्किंग, वाहतूक, महाप्रसाद व अन्नसुरक्षा, आपत्कालीन संपर्क व्यवस्था, गणेशमूर्ती आगमन आणि विसर्जन मिरवणूक याबाबतही आवश्यक सूचना देण्यात आल्या.
मंडपामुळे रुग्णवाहिका, अग्निशमन दल किंवा इतर आपत्कालीन वाहनांचा मार्ग बंद होणार नाही, विद्युत जोडणी अधिकृत इलेक्ट्रिशियनकडून करण्यात येईल, अग्निशामक यंत्रे उपलब्ध राहतील, संशयास्पद वस्तू अथवा व्यक्ती आढळल्यास तात्काळ पोलिसांना माहिती दिली जाईल तसेच मिरवणुकीदरम्यान मद्यपान, मादक पदार्थांचे सेवन, धोकादायक शस्त्रांचे प्रदर्शन आणि सामाजिक किंवा धार्मिक तेढ निर्माण करणाऱ्या घोषणा यांना कोणत्याही परिस्थितीत थारा दिला जाणार नाही, याची दक्षता घेण्याचे आवाहन करण्यात आले.
विसर्जन मिरवणुकीसाठी प्रशासनाने निश्चित केलेला मार्ग व वेळ पाळणे, विनापरवानगी मार्ग न बदलणे, विद्युत तारा व झाडांच्या फांद्यांची पूर्वतपासणी करणे तसेच विसर्जन स्थळी पोलीस आणि आपत्ती व्यवस्थापन यंत्रणेच्या सूचनांचे पालन करणे आवश्यक असल्याचेही स्पष्ट करण्यात आले.
“उत्सव तुमचा, सुरक्षा आपली सर्वांची”
संपूर्ण बैठकीत पोलीस प्रशासनाने मंडळांशी संघर्षाची नव्हे तर समन्वय आणि सहकार्याची भूमिका स्पष्ट केली. मंडळांच्या रास्त अडचणी सोडविण्यासाठी प्रशासन तत्पर राहील, परंतु नागरिकांच्या सुरक्षिततेशी संबंधित नियमांकडे दुर्लक्ष केले जाणार नाही, असा स्पष्ट संदेश देण्यात आला.
मा. पोलीस अधीक्षक श्री. संदीप सिंह गिल यांच्या मार्गदर्शनातून एकच भूमिका अधोरेखित झाली —
“गणेशोत्सव मोठ्या उत्साहात साजरा करा. परंपरा जपा, भक्ती जपा, सामाजिक एकोपा जपा; परंतु कर्णकर्कश आवाज करून दुसऱ्याच्या आरोग्यावर आणि शांततेवर अतिक्रमण करू नका. कायदा पाळणाऱ्या प्रत्येक मंडळास पोलीस प्रशासनाचे संपूर्ण सहकार्य राहील; कायद्याचे उल्लंघन करणाऱ्याबाबत मात्र कोणतीही तडजोड केली जाणार नाही.”
पोलीस प्रशासनाने सर्व गणेशोत्सव मंडळे, DJ चालक-मालक, कार्यकर्ते आणि नागरिकांना “सुरक्षित गणेशोत्सव – शांततामय गणेशोत्सव – शिस्तबद्ध गणेशोत्सव – पर्यावरणपूरक गणेशोत्सव” साजरा करण्याचे आवाहन केले आहे.
प्रभारी पोलीस निरीक्षक
बारामती शहर पोलीस स्टेशन
